Wraz z ciągłym rozwojem sektora szkolnictwa wyższego, utrzymanie studentów na uczelni (tzw. retencja) stało się kluczowym obszarem zainteresowania uniwersytetów na całym świecie. Misją uczelni jest zapewnienie studentom edukacji najwyższej jakości. Aby skutecznie realizować ten cel, niezbędne jest opracowanie strategii, która zwiększy liczbę studentów pomyślnie kończących całą ścieżkę kształcenia i zdobywających dyplom.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego wskaźniki retencji studentów są obecnie tak istotne?
- Jakie wyzwania stoją przed polskimi uczelniami w kontekście utrzymania studentów?
- Jakie czynniki wpływają na decyzje studentów o kontynuowaniu nauki?
- Jakie strategie mogą wdrożyć uniwersytety, aby wspierać studentów i zwiększyć ich szanse na sukces?
Dlaczego utrzymanie studentów jest dziś tak istotne?
Wskaźniki retencji to kluczowy miernik sukcesu zarówno studentów, jak i samej uczelni. Wysoki poziom retencji świadczy o tym, że uniwersytet tworzy angażujące i wspierające środowisko edukacyjne. Z kolei niskie wskaźniki mogą sygnalizować istnienie obszarów wymagających poprawy. Retencja ma również bezpośredni wpływ na reputację uczelni. Wyższe wskaźniki wzmacniają pozycję uniwersytetu w środowisku akademickim, co przyciąga więcej kandydatów i wspiera długoterminowy rozwój instytucji.
W skali globalnej, według danych National Student Clearinghouse Research Center, w latach 2020-2022 liczba studentów w instytucjach szkolnictwa wyższego zmalała o około 1,3 miliona.
Skala zjawiska „drop-outu” w Polsce
Zjawisko rezygnacji ze studiów, określane jako „drop-out”, jest jednym z głównych wyzwań dla polskiego szkolnictwa wyższego. Z danych Ośrodka Przetwarzania Informacji – Państwowego Instytutu Badawczego wynika, że w latach 2012–2020 ponad 1,3 miliona osób przerwało naukę na wybranym kierunku i nie wznowiło jej w ciągu roku. Stanowiło to aż 40% całej populacji studentów w tym okresie. Oznacza to, że nawet 4 na 10 studentów w Polsce nie kończy studiów dyplomem.
W odpowiedzi na te alarmujące dane, polskie uczelnie coraz aktywniej podejmują działania mające na celu zatrzymanie studentów. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju uruchomiło program, w ramach którego 69 uczelni otrzymało ponad 288 mln zł z Funduszy Europejskich na projekty zapobiegające rezygnacji ze studiów.
Jakie czynniki wpływają na decyzję o kontynuowaniu studiów?
Utrzymanie studentów na uczelni to złożone zjawisko, na które wpływa wiele czynników. Do najważniejszych należą wsparcie ze strony uczelni, sytuacja finansowa, okoliczności osobiste, atmosfera panująca na kampusie oraz ogólne doświadczenia akademickie.
Najczęstsze przyczyny rezygnacji w Polsce to:
- Nietrafiony wybór kierunku studiów i rozczarowanie rzeczywistością akademicką.
- Konieczność podjęcia pracy zarobkowej i trudności z pogodzeniem jej z nauką.
- Problemy ze zdrowiem psychicznym, wypalenie i brak motywacji.
- Zbyt wysoki lub zbyt niski poziom nauczania oraz nieatrakcyjne metody dydaktyczne.
Badania potwierdzają, że wsparcie akademickie ma ogromny wpływ na wskaźniki retencji. Studium przeprowadzone przez National Center for Education Statistics (USA) wykazało, że 68% studentów korzystających z dodatkowych zajęć lub innych form wsparcia ukończyło studia w ciągu sześciu lat, w porównaniu do zaledwie 45% studentów, którzy takiego wsparcia nie otrzymali.
Kluczowe jest również budowanie poczucia wspólnoty. Uniwersytety mogą tworzyć wspierające środowisko poprzez organizację wydarzeń, działalność kół naukowych i klubów studenckich. Ważne są także programy mentorskie i stwarzanie możliwości nawiązywania relacji z kadrą akademicką. Badanie Lumina Foundation dowiodło, że studenci zaangażowani w życie kampusu i utrzymujący dobre relacje z wykładowcami częściej kończą studia.
Skuteczne strategie w obliczu retencji studentów
Uczelnie mogą wdrożyć szereg strategii, aby wspierać swoich studentów i w rezultacie poprawić wskaźniki retencji. Oto kilka z nich:
Wykorzystanie danych do identyfikacji studentów z grupy ryzyka
Analityka danych pozwala na wczesne zidentyfikowanie osób, które mogą być zagrożone rezygnacją. Czynnikami ryzyka mogą być niskie oceny, niska frekwencja czy problemy finansowe. Wczesna identyfikacja pozwala na zaoferowanie ukierunkowanego wsparcia i podjęcie odpowiednich działań.
Zwiększenie przejrzystości i jakości komunikacji
Uczelnie powinny dostarczać studentom jasnych informacji o wymaganiach programowych, terminach i dostępnej pomocy materialnej. Poprawie komunikacji służą regularne spotkania z opiekunami lat i wykładowcami oraz transparentne informowanie o zmianach i aktualnościach z życia uczelni.
Wszechstronne wsparcie akademickie i osobiste
Kluczowe jest oferowanie wsparcia akademickiego poprzez dodatkowe konsultacje, mentoring i doradztwo. Równie ważne jest wsparcie osobiste, obejmujące pomoc psychologiczną, opiekę zdrowotną oraz doradztwo w kwestiach finansowych.
Budowanie poczucia wspólnoty i przynależności
Tworzenie przestrzeni do integracji, np. poprzez koła naukowe, organizacje studenckie, wydarzenia kulturalne i sportowe, pomaga budować poczucie przynależności i zwiększa zaangażowanie studentów w życie instytucji.
Eliminowanie barier systemowych
Uniwersytety powinny aktywnie pracować nad usuwaniem barier systemowych, które mogą utrudniać studentom osiągnięcie sukcesu, takich jak brak dostępu do zasobów, dyskryminacja czy uprzedzenia. Służą temu m.in. programy stypendialne oraz inicjatywy na rzecz różnorodności i włączania społecznego.
Podsumowanie
Utrzymanie studentów na uczelni stało się jednym z najważniejszych wyzwań dla instytucji szkolnictwa wyższego na całym świecie, również w Polsce. Uczelnie, które rozumieją znaczenie wspierania studentów na każdym etapie ich akademickiej podróży, mogą znacząco poprawić swoje wskaźniki retencji. Poprzez zapewnienie wsparcia akademickiego, budowanie wspólnoty, wykorzystanie danych do wczesnego reagowania oraz eliminowanie barier systemowych, uniwersytety nie tylko zwiększają szanse swoich studentów na sukces, ale także budują swoją reputację w dynamicznie zmieniającym się środowisku edukacyjnym. Priorytetowe traktowanie retencji jest kluczowe dla zapewnienia wysokiej jakości kształcenia i wspierania studentów w osiąganiu ich celów.
FAQ
Czym jest retencja studentów i dlaczego jest tak ważna dla uczelni?
Retencja studentów to wskaźnik określający, jaki odsetek osób kontynuuje naukę na uczelni w kolejnych semestrach i latach aż do ukończenia studiów. Jest to kluczowy miernik sukcesu instytucji, ponieważ wysoka retencja świadczy o tworzeniu wspierającego i angażującego środowiska edukacyjnego. Ma ona również bezpośredni wpływ na reputację uczelni, jej stabilność finansową oraz zdolność do przyciągania nowych kandydatów.
Jakie są najczęstsze powody rezygnacji ze studiów w Polsce?
Główne przyczyny zjawiska „drop-outu” w Polsce to nietrafiony wybór kierunku studiów, trudności z pogodzeniem nauki z pracą zarobkową, a także problemy ze zdrowiem psychicznym i brak motywacji. Istotną rolę odgrywają również czynniki akademickie, takie jak zbyt wysoki lub niski poziom nauczania oraz nieatrakcyjne metody dydaktyczne.
Jakie konkretne działania może wdrożyć uczelnia, aby poprawić retencję studentów?
Uczelnia może wdrożyć kilka kluczowych strategii. Należą do nich:
- Wykorzystanie analityki danych do wczesnego identyfikowania studentów z grupy ryzyka.
- Oferowanie kompleksowego wsparcia, zarówno akademickiego (dodatkowe konsultacje, mentoring), jak i osobistego (pomoc psychologiczna, doradztwo finansowe).
- Budowanie poczucia wspólnoty poprzez działalność kół naukowych, organizację wydarzeń i programy mentorskie.
- Zwiększenie przejrzystości komunikacji w zakresie wymagań programowych i dostępnego wsparcia.
W jaki sposób technologia i systemy CRM mogą pomóc w zwiększeniu retencji?
Nowoczesne technologie, w tym systemy CRM (Customer Relationship Management), pozwalają uczelniom gromadzić i analizować dane dotyczące postępów w nauce, frekwencji czy zaangażowania studentów. Dzięki temu możliwe jest zautomatyzowanie procesu identyfikacji osób, które mogą potrzebować dodatkowego wsparcia, oraz personalizacja komunikacji. Systemy te ułatwiają prowadzenie ukierunkowanych kampanii informacyjnych i interwencyjnych, co bezpośrednio przekłada się na poprawę retencji.
